W 2025 roku ukraińskie przedsiębiorstwa zapłaciły 92,7 mld UAH z tytułu płatności surowcowych, co stanowi wzrost o 0,9% w porównaniu z rokiem poprzednim. Jednocześnie udział tych dochodów w całkowitych dochodach budżetu zmniejszył się, a same płatności są coraz bardziej skoncentrowane w rękach ograniczonej liczby dużych firm z sektora naftowo-gazowego oraz górniczo-hutniczego. Świadczy o tym badanie przeprowadzone przez centrum badawczo-rozwojowe YouControl we współpracy z organizacją pozarządową Open Data Association.

Pomimo niewielkiego wzrostu płatności surowcowych, dochody skonsolidowanego budżetu Ukrainy w 2025 roku wzrosły o 20,9% – do 4338 mld UAH. Analitycy podkreślają, że z tego powodu zmniejszył się udział płatności surowcowych w strukturze dochodów państwa, co jest niepokojącym sygnałem dla stabilności finansowej.

Struktura dochodów uległa znaczącym zmianom. Całkowity czynsz za użytkowanie gruntów spadł o 8,1%. W szczególności czynsze za gaz spadły o 10,7%, za ropę naftową – o 12,8%, a za kondensat gazowy – o 17,5%. Największy spadek odnotowano w przemyśle węglowym – o 35,2%. Straty te zostały częściowo zrekompensowane wzrostem podatku gruntowego o 17,7%, czynszu dzierżawnego – o 13% i podatku ekologicznego – o 4,1%.

Badanie wykazało również wysoki poziom koncentracji płatności. Tylko 20 firm zapewnia około 65% wszystkich dochodów z wydobycia. Lwią część stanowi przemysł gazowy: 44 firmy zapłaciły 23,2 mld UAH, co stanowi ponad jedną trzecią całości. Do największych płatników należą JSC Ukrgazvydobuvannya i JSC Ukrnafta.

Struktura regionalna płatności również wskazuje na koncentrację: 58% dochodów kumuluje się w Kijowie ze względu na rejestrację siedzib firm w stolicy, chociaż faktyczne wydobycie odbywa się w innych regionach. Taka koncentracja stwarza ryzyko dla stabilności budżetu w przypadku problemów dużych podmiotów wydobywczych.

Analitycy zauważają, że zależność budżetu od ograniczonej liczby dużych firm może komplikować planowanie finansowe i stwarzać potencjalne ryzyko dla finansów publicznych w przypadku spadku cen energii lub zakłóceń w działalności wiodących przedsiębiorstw. Stanowi to wyzwanie dla rządu w zakresie dywersyfikacji źródeł dochodów i zwiększenia stabilności dochodów budżetowych.